Η κατάσταση υγείας του παιδιού είναι πάντα η κύρια μας φροντίδα. Στην Ελλάδα, όπως ακριβώς σε όλο τον κόσμο, οι γονείς δοκιμάζουν ένα μείγμα ανησυχίας και υποχρέωσης απέναντι στους ελέγχους υγείας και τους εμβόλια. Στόχος αυτού του κειμένου είναι να δώσει μια πρακτική και ρεαλιστική καθοδήγηση για το πώς λειτουργεί ο νεότερος παιδιατρική εξέταση, με γνώμονα την καθημερινή ζωή των οικογενειών στην Ελλάδα. Θα εξετάσουμε όλοι τη αξία των τακτικών εξετάσεων, το αντικείμενό τους για κάθε ηλικιακή ομάδα και πώς ακριβώς μπορούμε να χειριστούμε όλη αυτή τη πορεία με αυξημένη σιγουριά και λιγότερο άγχος.
Η Αξία του Συστηματικού Παιδιατρικού Εξετασμού
Τείνουμε να αναζητούμε τον παιδίατρο μόνο όταν ο πυρετός εμφανίζεται ή ο βήχας δεν υποχωρεί. Η προληπτικής φύσης φροντίδα όμως, οι επισκέψεις που λαμβάνουν χώρα ενώ το παιδί είναι υγιές, είναι που κάνουν τη διαφορά. Αυτές οι συναντήσεις δεν είναι απλά μια άμεση καταγραφή βάρους και ύψους. Συνιστούν η περίσταση για τον γιατρό να αξιολογήσει την ολική ανάπτυξη του παιδιού – το οργανισμό, το νου, τα αισθήματα και την κοινωνική του ζωή του – σε σημαντικά στάδια της πορείας του. Μου αρέσει να τις θεωρώ σαν κεφάλαια στην υγεία του μέλλοντα χρόνου.
Διά μέσου αυτούς τους εξετάσεις, αποτρέπονται ζητήματα πριν ακόμη γίνουν εμφανή. Ο παιδίατρος μπορεί να διακρίνει μια καθυστέρηση στην ωρίμανση, ένα πρόβλημα με τη σίτιση, ή επιπλέον και έγκαιρα ενδείξεις για ενδεχόμενο χρονίζον νόσο. Επιπλέον, είναι η κατάλληλη ευκαιρία για εμάς τους κηδεμόνες να συζητήσουμε για κάθε τι μας προβληματίζει: τον ύπνο και ξεκούραση του παιδιού, τη διατροφή του, τη στάση του ή προβληματισμούς προστασίας. Λαμβάνουμε κατευθύνσεις που έχουν υπόψη το ελλαδικό σύστημα υγείας και τον τρόπο διαβίωσης μας.
Ποια είναι τα Στάδια Μια Τυπική Επίσκεψη Ελέγχου;
Για να μην υπάρχουν αναπάντεχα, ας δούμε τι συμβαίνει κανονικά σε μια προληπτική εξέταση. Αρχικά, ο γιατρός θα ανανεώσει το ιατρικό ιστορικό και θα αναζητήσει αν παρουσιάστηκαν νέα σημάδια ή μεταβολές από την προηγούμενη φορά. Έπειτα γίνεται η ολοκληρωμένη σωματική επισκόπηση. Αυτή συνίσταται από τα εξής:
- Μετρήσεις Στοιχεία:
- Φυσική Εξέταση:
- Ανάπτυξη και Συμπεριφορά:
- Συμβουλευτική:
Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών στη χώρα
Τα εμβόλια είναι ουσιαστικό κομμάτι της πρόληψης. Στην Ελλάδα λειτουργεί ένα καθιερωμένο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών που εφαρμόζεται για τα παιδιά από τη γέννηση μέχρι την εφηβεία. Εγώ προσωπικά στηρίζομαι αυτό το πρόγραμμα, γιατί θωρακίζει ταυτόχρονα το παιδί μου και την κοινωνία γύρω του, αναχαιτίζοντας τη διασπορά σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων.
Το πρόγραμμα ενσωματώνει εμβόλια για ασθένειες όπως η φυματίωση, η ηπατίτιδα Β, η διφθερίτιδα, ο τέτανος, η κοκκύτη, ο ινφλουέντζα τύπου Β, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά, η παρωτίτιδα, η ερυθρά και ο ιός του ανθρώπινου κονδυλώματος (HPV). Ο ειδικός παιδίατρος είναι αυτός που σας πληροφορεί για το χρονοδιάγραμμα κάθε εμβολιασμού, λύει στις ερωτήσεις σας και εξασφαλίζει ότι όλα γίνονται στην κατάλληλη ηλικία. Είναι σημαντικό να του εκφράζετε ανοιχτά οποιεσδήποτε αμφιβολίες έχετε, ώστε να λάβετε ξεκάθαρες και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Το Χρονοδιάγραμμα Ελέγχων ανά Ηλικιακό Στάδιο
Στη χώρα μας, γενικά τηρούμε ένα συνηθισμένο πρόγραμμα επισκέψεων. Συσχετίζεται συχνά με το βιβλιάριο υγείας του παιδιού και το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών. Το πρόγραμμα αυτό έχει φτιαχτεί για να εντοπίζει τις πιο κρίσιμες φάσεις ανάπτυξης. Όταν γνωρίζουμε τι ακριβώς λαμβάνει χώρα σε κάθε ηλικία, νιώθουμε πιο έτοιμοι και η επίσκεψη γίνεται πιο ομαλή και λιγότερο τρομακτική για όλους.
Νεογέννητο μέχρι 24 Μηνών
Τα πρώτα δύο χρόνια έχουν τις πιο τακτικές επισκέψεις https://shiningcrowncasino.gr/. Και είναι αναμενόμενο, γιατί ο ρυθμός ανάπτυξης είναι εξαιρετικά γρήγορος. Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται συχνά τον πρώτο μήνα (συνήθως στις 2 εβδομάδες και στον 1ο μήνα) και μετά στους 2, 4, 6, 9, 12, 18 και 24 μήνες. Σε κάθε μία, ο παιδίατρος θα ελέγξει το βάρος, το ύψος και την περίμετρο του κεφαλιού. Θα εξετάσει και την ψυχοκινητική εξέλιξη: πότε κρατάει το κεφάλι, γυρίζεται, κάθεται, παράγει ήχους ή περπατά. Θα ενημερώσει για τους εμβολιασμούς της ηλικίας. Είναι επίσης η περίοδος που συζητάμε για το θηλασμό, την εισαγωγή των πρώτων στερεών τροφών και την ανάγκη για συμπληρώματα, όπως η βιταμίνη D.
Προσχολική και Σχολική Ηλικία (2-6 ετών)
Μετά τα δύο χρόνια, οι επισκέψεις γίνονται λιγότερες σε ετήσιες. Συνήθως γίνονται γύρω στα 3, 4, 5 και 6 χρόνια, λίγο πριν την είσοδο στο δημοτικό σχολείο. Εδώ η προσοχή στρέφεται στον λόγο, στις κοινωνικές δεξιότητες, στην ψυχοκινητική ωριμότητα και στην προετοιμασία για το σχολείο. Οι έλεγχοι της όρασης και της ακοής γίνονται πιο ενδελεχείς. Προσωπικά, πάντα ετοιμάζω μια λίστα με ερωτήσεις πριν από την επίσκεψη, για να μην παραλείψω να ρωτήσω για τη διατροφή ή κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά που παρατήρησα.
Εφηβεία (12-18 ετών)
Πολλοί γονείς υποθέτουν ότι οι τακτικοί έλεγχοι σταματούν μετά την παιδική ηλικία. Αυτό είναι εσφαλμένο. Η εφηβεία είναι μια περίοδος σημαντικών σωματικών και συναισθηματικών αλλαγών. Ο ετήσιος έλεγχος για έναν έφηβο δεν έχει να κάνει μόνο με την ωρίμανση και τους εμβολιασμούς (όπως το εμβόλιο HPV). Αφορά και θέματα ψυχικής υγείας, πίεσης από συνομηλίκους, ασφαλούς χρήσης του ίντερνετ, διατροφής και άσκησης. Είναι μια περίσταση για τον έφηβο να μιλήσει ιδιωτικά με τον γιατρό και να επωμιστεί σταδιακά την ευθύνη για την υγεία του.
Παρακολούθηση της Προόδου και Ανακάλυψη Θεμάτων
Οι αξιολογήσεις δεν είναι μονάχα για μετρήσεις και εμβολιασμούς. Ένας άλλος λόγος τους είναι να ελέγξουν την συνολική πρόοδο του βρέφους. Δηλαδή, να σιγουρευτούμε ότι φτάνει τα αναπτυξιακά σημεία σε εύλογο περίοδο. Τα εν λόγω τα σημεία σχετίζονται στην κινητική ανάπτυξη, τον λόγο και την επικοινωνία, τα συγκινήσεις και τις συναναστροφικές επιδεξιότητες, καθώς επίσης και τη γνωστική δυνατότητα. Ο παιδίατρος αξιοποιεί συγκεκριμένες ερωτήματα και επισημάνσεις για αυτήν την αξιολόγηση.
Αν κατά τη περίοδο του ελέγχου προκύψει οποιαδήποτε ανησυχία, δεν πρέπει να τρομάξουμε. Συνήθως τούτο υποδηλώνει ότι θα υπάρξει πιο στενή επιτήρηση ή θα μας προταθεί μια ειδική εκτίμηση από κάποιον ειδικό, όπως παιδοψυχίατρο ή λογοθεραπευτή. Η πρώιμη ανίχνευση είναι το πιο σημαντικό. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί μια δυσκολία, τόσο πιο αποδοτική μπορεί να είναι η υποστήριξη που θα λάβει το παιδί. Το βλέπω ως να διαθέτουμε έναν χάρτη: αν ξέρουμε έγκαιρα εάν υπάρχει απόκλιση, μπορούμε να βρούμε πιο εύκολα τον σωστό δρόμο.
Βασικές Συμβουλές για Μαμάδες και Μπαμπάδες
Η προεργασία είναι αυτό που αλλάζει μια επίσκεψη στον παιδίατρο από ένα στρεσογόνο καθήκον σε μια εύκολη διαδικασία. Με τα χρόνια, έχω παρατηρήσει ότι κάποια εύκολα πράγματα συμβάλλουν πολύ. Κατ’ αρχάς, κρατήστε ένα μπλοκ ή αξιοποιήστε μια εφαρμογή στο κινητό σας για να γράφετε ερωτήσεις καθώς σας γεννιούνται μεταξύ δύο επισκέψεων. Μην αμελήσετε να πάρετε μαζί σας το βιβλιάριο υγείας, τον φάκελο του παιδιού και μια λίστα με τα φάρμακα που λαμβάνει.
Είναι σκόπιμο να προετοιμάζετε και το ίδιο το παιδί. Συζητήστε του, ανάλογα με την ηλικία του, και εξηγήστε του ότι θα πάτε να δείτε τον γιατρό για έναν έλεγχο. Του διευκρινίζετε ότι ίσως χρειαστεί να μετρηθεί και ότι μπορεί να υποβάλει ο ίδιος ό,τι θέλει. Η ειλικρίνεια μειώνει το άγχος. Και τέλος, μην αποφεύγετε να ζητήσετε διευκρινίσεις αν κάτι δεν σας είναι ξεκάθαρο. Ο παιδίατρός σας είναι ο συνεργάτης σας σε αυτό το ζήτημα.
- Κρατήστε έναν κατάλογο ερωτήσεων:
- Ενημερώστε για αλλαγές:
- Συμπεριλάβετε το παιδί:
- Οργανώστε τα χαρτιά:
Η Επαφή με τον Παιδίατρο: Μια Σύμπραξη Αμοιβαίας Εμπιστοσύνης
Η ανάθεση του παιδίατρου και η δημιουργία μιας καλής σχέσης με αυτόν ίσως είναι το σημαντικότερο βήμα. Εσείς ξέρετε το παιδί σας καλύτερα από όλους. Ο παιδίατρος γνωρίζει την ιατρική. Η τέλεια σχέση είναι μια σύμπραξη που βασίζεται σε αμοιβαίο σεβασμό και ανεμπόδιστη επικοινωνία. Οφείλετε να νοιώθετε άνετα να εκφράζεστε ακόμα και για τις πιο “κοινότοπες” ή “αστείες” φόβους σας. Αυτή η ειλικρίνεια είναι που βοηθάει τον ιατρό να σας αντιληφθεί καλύτερα και να σας βοηθήσει πιο αποδοτικά. Μην αποφύγετε να ψάξετε και να ανακαλύψετε έναν επαγγελματία που ταιριάζει με τον τρόπο σκέψης και τις αρχές της οικογένειάς σας. Αποτελεί μια επένδυση που αξίζει τον κόπο.